<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Ep. I 21 (Leuate in circuitu oculos uestros...)</title>
                <author>Petrus de Vinea</author>
                <respStmt>
                    <resp>transcription by</resp>
                    <name>Martina Pavoni</name>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <name>Fulvio Delle Donne</name>
                    <resp>revision by</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <name>Martina Pavoni</name>
                    <resp>mark-up by</resp>
                </respStmt>
                <respStmt>
                    <resp>main editor</resp>
                    <name>Fulvio Delle Donne</name>
                </respStmt>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>BUP - Basilicata University Press</publisher>
                <pubPlace>Potenza</pubPlace>
                <date>2026</date>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/"> Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0)</licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <listBibl>
                    <bibl type="edition">L'epistolario di Pier della Vigna, coord. di E. D'Angelo, ed. crit. a cura di A. Boccia, E. D’Angelo, T. De Angelis, F. Delle Donne, R. Gamberini, Soveria Mannelli 2014, pp. 163-182</bibl>
                    <bibl type="bibliography"/>
                    <bibl type="source-register"/>
                    <bibl type="primary-source"/>
                    <bibl type="tradition">Par. lat. 8563, cc. 11r-14r</bibl>
                    <bibl type="main_source"/>
                </listBibl>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <idno>Ep. I 21</idno>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <p>
                                <persName key="Friderico II di Svevia, imperatore" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Federico II</persName> scrive a tutti i prìncipi, lamentandosi delle vessazioni subite da
  parte di papa Gregorio IX e respingendo tutte le sue accuse.</p>
                            <span type="notes"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="letter"/>
                    </physDesc>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <docDate>
                <date>20 aprile 1239, Treviso</date>
            </docDate>
            <div type="protocollo">
                <p>
                    <persName key="Federico II di Svevia, imperatore" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q130221">Fridericus</persName> 
  eisdem, conquerendo grauiter de summo pontifice.</p>
                <span type="notes"/>
            </div>
            <div type="testo">
                <p>1. Leuate in circuitu oculos uestros, arrigite filii hominum aures uestras!
  Orbis scandalum, discidia gentium, generale iustitiae doleatis excidium,
  exeunte nequitia a senioribus <placeName key="Babilonia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q5684">Babylonis</placeName>, 
  qui populum hactenus regere uidebantur,
  dum iudicium in amaritudinem et fructum iustitiae in abscinthium
  conuerterunt.
  2. Sedete, principes, et intelligite, populi, causam nostram! De
  uultu Domini iudicium prodeat, et oculi uestri uideant equitatem.
  3. Scimus enim, et in uirtute supremi Iudicis confidimus, quod cum apud uos pondus
  et pondus, mensura et mensura fuerit, profecto modestiam et innocentiam
  nostram in iudicii uestri libra preponderare uidebitis calumpniosis detrahentium
  labiis et uenenosis adinuentionibus factionum. 
  4. Sed nec nunc primum
  credimus nostram iustitiam et residentis in throno Domini prauitatem ad
  publicam mundi notitiam aduenire, cum, preter agillimae famae preloquium,
  quae frequenter in maximis uirginum aurium deflorat auditum, nos ipsi,
  quod primitus rumor eduxerat, subsequentibus postmodum nostre serenitatis
  affatibus firmaremus, qualiter iste nouus athleta, sinistris auspiciis factus
  pontifex generalis, amicus noster precipuus dum in minoribus esset
  ordinibus constitutus, beneficiorum omnium, quibus Imperium Christianum
  sacrosanctam ditauit Ecclesiam oblitus, statim post assumptionem suam
  fidem cum tempore uarians et mores cum dignitate commutans, ac habens
  de publica perturbatione pruritum, in nos, supremum et unicum Ecclesiae
  filium, suae malignitatis aculeos acuisset, dum occasione sumpta, quod propter
  imminens scandalum euitandum, sacramento prestito et lata contra nos
  excommunicationis sententia, nos ad certi temporis spatium obligauerimus
  transituros, aduersa ualitudine corporis prepeditos, adiectis aliis, de quibus
  in antea numquam fueramus admoniti, excusactionibus nostris contra Deum
  et iustitiam omnino reiectis, excommunicationis sententia nos denuntiauit
  astrictos. 
  5. Cui uelut in nos primitus cum nostra uoluntate prolatae cum
  humilitate paruimus, absolutionis beneficium, pristina nobis incolumitate
  corporis reddita, postulantes, dum nos transitum pararemus instanter. Quo
  petito et iniuriose negato, in <placeName key="Terrasanta" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q48175">
  Terrae Sanctae</placeName> subsidium sub pia uoti prosecutione
  transiuimus, estimantes uicarium Iesu Christi ad eius negotium
  potius, quam ad conceptae maliuolentiae contra nos odium aspirare. 
  6. Sed is, quem sperauimus ea solummodo quae sursum sunt sapere et, uisu celestia
  contemplantem, mente credidimus in celestibus habitare, subito inuentus
  est homo: quinimmo per inhumanitatis opera, non solum a ueritate sepositus,
  sed a qualibet humanitate discretus, dum preter impedimenta, quae
  nobis in <placeName key="Siria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q858">Syria</placeName> 
  preparauit per nuntios et legatos, qui soldanum litteris suis
  – quas nos captis eorum latoribus in publicum testimonium reseruamus – ne
  nobis terram diuino cultui cum regni nostri Hierosolimitani iuribus redderet
  munierunt, regnum nostrum <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">
  Syciliae</placeName> uiolenter intrauit sumpta occasione
  quod <persName key="Rainaldo, figlio del duca di Spoleto">R., filius olim... ducis Spoleti</persName>, 
  preter conscienciam et uoluntatem
  nostram, prout nos postmodum per ipsius penam expressimus, terram Ecclesiae
  parabat intrare, et non prout sancti per fidem regna uicerunt, sed per
  perfidiam; et periuria predicat uniuersis, etsi qui ad periurium predicatione
  solummodo prouocari non poterant, prouocarentur exemplo, dum prefecti
  papalis exercitus, quo terram facilius obtinerent, nos captos in 
  <placeName key="Siria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q858">Syria</placeName> manifeste
  iurabant. 
  7. Redeuntibus tamen nobis de partibus Transmarinis, ac
  iniuriam nostram propulsantibus solum, nec iuxta magnificum morem Imperii
  prodeuntibus ad uindictam, per concordiae medios uerbum pacis libenter
  admisimus: Romanam matrem nostram Ecclesiam ex agnitione Catholicae
  fidei reperisse cognoscimus, sed patrem semper inuenimus
  simulatum, dum etiam reconciliationis die, uiam nostrae consummationis
  excogitans de nobis, redeundi in <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Ytaliam</placeName> 
  sub inermi et domestica comitiua
  nobis instantissime persuasit, occasionem fingens, ne uelut ex priori et armato
  processu timoris causam nostris fidelibus prestaremus, asserens, quod
  nobis omnia planissima faciebat: cuius contrarium per nuntios et litteras
  suas manifestissime procurauit, prout constat testimonio plurium nostrorum
  fidelium, qui tunc temporis erant omnium conscii, uelut ex eis quidam participes
  et alii principes factionis. 
  8. Propter quod filio et principibus nostris
  de <placeName key="Germania" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q183">Germania</placeName> 
  omnibus ad nos uenientibus, per rebelles nostros itineribus
  publicis prepeditis, ac eodem exinde filio nostro apud <placeName key="Aquileia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q53216">
  Aquilegiam</placeName> nauali
  presidio cum summa difficultate recepto et in <placeName key="Teutonia">Theutoniam</placeName> abinde destinato,
  in Regnum de necessitate rediuimus, utpote quos ad coartandum rebellium
  nostrorum nequitiam patris consilium uel astucia pocius miserat imparatos.
  9. Vbi quodammodo respirantibus nobis et capescentibus requiem post
  labores, quietis nostrae sanctissimus pater noster inuidus consiliatoris sibi
  personam assumpsit, instantissime persuadens, ut contra Romanos excellentiae
  nostrae deuotos et alios rebelles nostros de <placeName key="Tuscia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q695728">
  Tuscia</placeName>, qui iura Ecclesiae
  et Imperii detinebant, procederemus audacter, de suo fauore securi, quia
  nobiscum nostra et Imperii pondera participare uolebat. Et sic ad multam
  eius instantiam Romanos, qui tunc temporis Viterbium impugnabant, in
  fauorem Ecclesiae nos oportuit diffidare, eodem mittente litteras latenter ad
  <placeName key="Roma" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q220">Vrbem</placeName>, quod hoc preter 
  suam conscientiam et mandatum faceramus in
  odium Romanorum. 
  10. Et cum interim quadam proditione suborta oportuisset
  nos necessario conferre <placeName key="Messina" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q13666">Messanam</placeName>, 
  ut factionis inchoatae, principiis
  obstaremus, ista solummodo occasione pretenta, quod tam nobilem nostram
  <placeName key="Sicilia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1460">Syciliae</placeName> insulam noluimus 
  amittere, nobis irrequisitis et omnino contemptis,
  contra communem opinionem huiusmodi gentium, quos belli socios et participes
  statuit non relinqui, fedus iniens cum Romanis, per nos ad mandatum
  eius, ut diximus, diffidatis, non attento, quod nos, sub dubia uitae et honoris
  nostri fortuna, inter rebelles ac seditiosos ipsos remanentes inermes, copiosam
  et strenuam militiam armatorum, in eius subsidium miseramus,
  quamquam personaliter nequiuerimus interesse. 
  11. Adhuc tamen conscientiae
  nostrae fidelis integritas et pura deuotio, quam ad matrem nostram
  sacrosanctam Romanam Ecclesiam habebamus, nouercalia deliramenta
  patris agnoscere non sinebant, quin quod erat iustitiae, crimini imputantes,
  satisfactionis nostrae causam in nouercantis patris arbitrio poneremus, qui
  tanto nobis uice qualibet illudebat acerbius, quanto constantius uberioris
  spem arbitrii promittebat. 
  12. Medio itaque tempore, dum in negotio <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Ytaliae</placeName>
  per papam ad honorem Imperii componendo ex preteritorum coniectura
  discriminum, nulla spes nobis remansisset in posterum uel exilis, ac prosecutionem
  eamdem oportuno tempore seruaremus, expectationibus nostris
  repente credidimus arrisisse fortunam, reiterata discordia inter Ecclesiam
  et Romanos, in qua sic magnifice thesauros nostros effudimus et personam,
  quod omnem omnino conscienciae prauae rubiginem de maliuolencium
  cordibus credidimus eruisse.   
  13. Hiis etiam omnibus non contenti, ut de
  nobis prorsus indubitata securitas Ecclesiae preberetur, circa ipsam zelo
  summae deuocionis accensi et incentiuo perfectae charitatis inducti, ad istius
  papae presentiam personaliter iuimus, etiam non uocati, ducentes nobiscum
  <persName key="Corrado IV di Svevia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Corradum</persName> filium nostrum, nunc in Romanorum regem electum, regni Hierosolimitani
  heredem, quem nobis tunc temporis fratris sui manifesta
  transgressio filium unicum in paternae dilectionis affectione reliquerat, ac
  eumdem post oblatam Ecclesiae personam nostram in totum obsidem summo
  pontifici nos offerre non puduit, unionem omnimodam inter nos et
  Ecclesiam sub attestatione diuini iudicii postulantes, quam diu nobis iste
  prelatus Ecclesiae generalis, dum esset episcopus Hostiensis, suaserat expectandam.   
  14. Propter quae omnia dum serenam nobis totius curiae faciem
  affectio demonstrata pretenderet et uerba gratissima tam summi pontificis,
  quam curialium omnium sinceram ostenderet etiam uoluntatem, cum eis
  omnia perfecisse credentes, sub intentionis nostrae facto proposito, nec minus
  sub obsequiorum nostrorum fiducia, dissensionis causam inter nos et
  Lombardos in sinu corrupti iudicis totiens suffocatam et dissensionem di
  scordiae inter nos ac ciues et nobiles Acconenses, deuotione promptissima
  duximus exponendam. 
  15. Sicque de negotiorum nostrorum omnium prospera
  consummatione securi in obsequium Ecclesiae personaliter alacri
  uoluntate processimus, cum exercitu copioso, quem sub magnis erarii nostri
  stipendiis congregari tam de <placeName key="Germania" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q183">Germaniae</placeName> 
  quam de <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Ytaliae</placeName> partibus feceramus;
  nec prius a concepti propositi prosecucione destitimus, quam libertatem
  Ecclesiae conculcatam in <placeName key="Roma" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q220">Vrbe</placeName> et terram exterius occupatam in statum pristinum
  et debitum nostra potentia reformauit, indubitabiliter estimantes,
  ut, quod obtinere prius fauor iustitiae nostrae non poterat, deuotionis obsequia
  mererentur. 
  16. Sed audite retributionem mirabilem, quam pro tanta
  deuotione, pro tot beneficiis, pro tam indubitatae fidei firmamento Christi
  uicarius, pastor Ecclesiae, nostrae catholicae fidei procurator nobis in singulis
  reddere procurauit!    
  17. Inprimis, super Vltramarino negotio, quicquid
  per..., archiepiscopum Rauennatem, tunc Apostolicae Sedis legatum, secundum
  formam expressam ab Ecclesia sibi datam – uidelicet de reducendis
  nobis et <persName key="Corrado IV di Svevia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q157179">Corrado</persName> 
  filio nostro in possessionem plenam et pristinam omnium
  nobis iurium subtractorum in Regno nostro – fuerat rationabiliter ordinatum,
  statim adueniente Cesariensi episcopo, nec legato predicto, nec nuntiis
  nostris ad curiam uenientibus expectatis, nec ulla maiori mora protracta,
  nisi quatenus delatos bisancios potuit numerare, et inordinate fuit ex toto
  districtum.    
  18. Negotium <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Ytaliae</placeName> nedum ad honorem nostrum, sicut promiserat,
  ordinaret, immo petentibus et instantibus nobis ad reuocationem hostium
  nostrorum, qui in <placeName key="Lomabardia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1210">Lombardia</placeName> 
  et <placeName key="Tuscia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q695728">Tuscia</placeName> fideles nostros tunc temporis
  diuisis suis exercitibus copiosius deuastabant, nec nos cum militibus nostris,
  quos tunc in partibus ipsis, ut diximus, pro Ecclesiae seruitiis habebamus,
  ire permisit, nec alios nuntios seu litteras uoluit destinare; ex quibus bella
  campestria sunt, et quam plurium strages hominum, ac incendia subsecuta.
  19. Adhuc etiam tanta superiori nequitia non contentus, <placeName key="Città di Castello" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q20413">Ciuitatem Castellae</placeName>,
  per ipsum turbationis tempore occupatam, quam reddi nobis pacis et Fratrum
  omnium consilia suadebant, receptis trecentis libris illius monetae,
  quae ad quingentarum marcharum numerum non ascendunt, nobis cum eo
  permanentibus in <placeName key="Rieti" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q13396">Reate</placeName> et pro eo multa marcharum milia expendentibus,
  reddere recusauit: ecce, qualiter pater noster sanctissimus nos amabat!    
  20. Demum super profectibus nostris omnibus et super pacificanda nobis
  <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Ytalia</placeName>, de qualibet patris, uel uitrici pocius, beneuolentia desperare coacti
  apprehendimus arma et scutum, uires de <placeName key="Teutonia">Theutoniae</placeName> partibus, ad quas diebus
  illis preuaricatio filii nostri nos de necessitate uocauerat, propter ingressum
  <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Ytaliae</placeName> congregantes, militibus strenuis iustitiam nostram armauimus,
  quam assequi precibus minime poteramus. 
  21. Quod cum ad notitiam summi
  pontificis peruenisset, sub pretextu treugarum pro <placeName key="Terrasanta" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q48175">Terrae Sanctae</placeName> subsidio
  fidelibus populis et terrae principibus indictarum armatum nobis ingressum
  <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Ytaliae</placeName> per Apostolicas litteras interdixit, oblitus quod ab ipso eodem
  die, quo indixit predictas treugas, nos tamquam aduocatum et defensorem
  Ecclesiae requisiuit, quod contra Romanos, quos sibi iura Ecclesiae subtraxisse
  dicebat, potenter procedere deberemus: iniquum in nobis reputans,
  quod domum nostram et possessionem auitam, quam nobis rebellium nostrorum
  rebellio furiosa precluserat, uiriliter ingredi nitebamur, quod iustum
  crediderat in Romanis, qui patri suo, uel auo, seu parentibus suis in nullo
  prorsus exstiterant obligati. 
  22. Adiecit preterea in litteris antedictis, quod
  de negotio <placeName key="Lomabardia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1210">Lombardiae</placeName> in ipsum precise, et sine adiectione temporis et condicione
  aliqua, nullo iure et honore Imperii reseruatis, compromittere deberemus:
  per quod uel nos in perpetuum a iuris nostri cuiuslibet prosecutione
  suspenderet, uel ius et honorem Imperii libere suffocaret. 
  23. Quod cum nobis, nec nostrorum consilia principum, nec preteritorum dispendiorum
  memoria suaderent, ad alias artes postmodum se conuertit, mittens
  nobis obuiam, in uestimentis albis lupum rapacem, episcopum Penestrinum,
  per quem apud nos litteris Apostolicis de uita sanctissima commendatum,
  <placeName key="Piacenza" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q13329">Placentiam</placeName> nobis subditam et nostris amicam ad Mediolanensis factionis
  periuria reuocauit; per ipsum firmiter estimans, sic uniuersaliter et in totum
  fideles nostros euertere, ut processus nostros in <placeName key="Italia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q38">Ytaliae</placeName> partibus eneruaret.
  24. Qua spe, faciente diuina clementia, quae suum tuetur Imperium, omnino
  frustratus, clamantibus apud eum rebellium nostrorum incendiis, depopulationibus
  rerum et stragibus occisorum, quae ipsum de data eis rebellionis
  secura fiducia, necnon de fide mentita, eo quod contra nos et Imperium
  ipsis assistere promisisset, publicis actionibus arguebant, quia iuxta petitiones
  eorum occasione predicta iuste nos excommunicare non poterat,
  impedimenta clandestina undique nostris processibus preparauit, litteras et
  legatos per Imperium et ubique per orbem, ut quoscumque a fide et deuotione
  nostra seduceret, destinando: non poterat, cum nostrorum fidelium
  fides et amicorum affectio conscientiam nostram latere non uellent. 
  25. Nolentes adhuc uinci in malo, sed in bono malum uincere cupientes, sollempnes
  nuntios nostros <persName key="Berardo di Castagna, vescovo di Palermo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3638476">
  B., uenerabilem Panormitanum archiepiscopum</persName>, Florentinum
  et Regiensem episcopos, magistrum <persName key="Taddeo di Sessa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3980053">Thadeum de Suessa</persName>, magnae curiae
  nostrae iudicem, et <persName key="Ruggero Porcastrello, cappellano">R. Porcastrellum capellanum</persName>, dilectos fideles nostros,
  ad Sedem Apostolicam duximus destinandos. Quibus – oblata sibi per eos
  ex parte nostra deuotione omnimoda, et unione tractata contra hereticam
  prauitatem et pro ecclesiastica libertate, de reformandis Ecclesiae et Imperii
  iuribus diutius inter nos et Ecclesiam expectatis – summus pontifex, de presentium
  fratrum suorum consilio, legatione nostra in omnibus suis capitulis
  acceptata, per eosdem et archiepiscopum Messanensem, quem ad nos
  pro parte sua nuntium destinauit, excellenciae nostrae promisit, quod cessari
  mandaret ubique locorum ab impedimentis omnibus, quae se nostris
  processibus obiecisse coram fratribus suis et nuntiis nostris manifestissime
  fatebatur. 
  26. Cum qua responsione nuntiis nostris et suo ad nostram presenciam
  redeuntibus, priusquam per tres dietas a curia recessissent, eis omnino
  celatis in confusione ipsorum, <persName key="Gregorio da Montelongo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3776550">G. de Monte Longo</persName>, quem prius ad nos
  nuntium miserat et contra nos postmodum ad euersionem Mantuanorum
  et aliorum nostrorum fidelium statuerat, in <placeName key="Lombardia" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q1210">Lombardiam</placeName> cum legationis
  officio plene misit, arbitrans, quod quanto magis sibi maior daretur auctoritas,
  tanto maiora nobis et nostris impedimenta pararet. 
  27. Preterea principibus
  nostris, prelatis Ytalicis et Germanis, nobiscum in curia nostra manentibus,
  litteras destinauit, detrimentum famae nostrae non modicam
  continentes, certis articulis interclusis et specialiter de grauaminibus, quae
  quibusdam ecclesiis Regni nostri dicebat illata; super quibus mandauit nos
  per eosdem principes ammoneri. Quorum articulorum omnium et responsionum
  nostrarum ad singula seriem nobis sub testimonio publico duximus
  conseruandam. 
  28. Quibus omnibus coram principibus et prelatis ac religiosis
  quampluribus quibuslibet aliis ordinate et sigillatim ostensis,
  quamquam de patris instabilitate confusos se filii reputarent, et de uerecundia
  capitis presentium rubor ora perfuderat, nichilominus tamen de eorum
  consilio predictos Panormitanum archiepiscopum et magistrum <persName key="Taddeo di Sessa" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q52805947">Thadeum
  de Suessa</persName> et alios excellenciae nostrae legatos, cum nuntiis ciuitatum nostrarum
  fidelium, ad Sedem Apostolicam duximus remittendos, per quos
  ad satisfactionem omnimodam, mora qualibet et occasione postpositis,
  obtulimus nos paratos. 
  29. Sed nec in hiis omnibus auersus est furor eius,
  quin dictus euangelizans pacem Christi uicarius, sed actor scismatis et erroris
  amicus, contra traditiones sanctorum patrum, audiens nuntios nostros
  portantes omnimoda nostrae deuotionis exempnia per dietam <placeName key="Roma" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q220">Vrbi</placeName> uicinos,
  et metuens ne, superuenientibus ipsis uallo iustitiae, sine publico scandalo
  forte procedere non ualeret, ex prefestinantia nimia conceptum edidit abortiuum,
  nos supremum Christianorum principem, die Dominica palmarum,
  contra sollempnem morem sacrosanctae matris Ecclesiae et in cena Domini
  postmodum sententiam publicando, per quam, sicut per famam audiuimus,
  licet haec credere minime debeamus, contradicente saniori parte fratrum
  suorum, iniquo cardinalium Lombardorum consilio,
  excommunicationis uinculo dicitur astrinxisse, prepeditis nuntiis nostris
  per fautores et satellites suos, de patrimonio pauperum solidatos, qui iam
  applicuerant, ne ad allegandam innocentiam et iustitiam nostram, ac demum
  ad satisfactionem omnimodam offerendam, etiam ad cautelam, ad presentiam
  suam et aspectus publicos peruenirent. 
  30. Sed licet nos singulari quadam
  et publica notione propter nostram iustitiam et infamiam procedere
  malle merito debeamus, quam quod perperam et inordinate processerit,
  cum bullientem intrinsecus spiritum nisi forsan exterius uomuisset, suam
  nequitiam editurum fortassis, interius crepuisset, dolemus tamen, et ex corde
  turbamur, propter uerecundiam uniuersalis Ecclesiae matris nostrae,
  quam Dominus Iesus Christus sub specie Virginis gloriosae, in passionis
  testimonio, commendauit. Alias nobis per..., quem omnino nostrum iudicem
  non habemus, et ideo nobis nullam posse fieri iniuriam reputamus, utpote
  cum se prius inimicum capitalem, non iudicem nostrum, et opere fuerit
  professus et uerbo, rebelles et hostes Imperii publice confouendo, indignum
  preterea tanti cohercione principis et qualibet pontificalis officii dignitate
  seu auctoritate se reddidit, dum Mediolanensium ciuitatem, quae pro maxima
  parte, prout ex testimonio religiosorum et quamplurium fide dignorum
  asseritur, inhabitatur hereticis, contra nos et Imperium manifesto fauore
  tuetur, et <persName key="Robaconte di Mandello, potestà di Firenze" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q43255344">
  R. de..., ciuitatis Mediolanensium Potestatem</persName>, dudum delatorem
  episcopi Florentini, uiri uitae probabilis et famae probatae, in plerisque capitulis
  super heretica prauitate conuictum, ob odium nostrum et Mediolanensium
  gratiam, non obmisit. 
  31. Illum preterea Christi habere uicarium
  et <persName key="Pietro" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q33923">Petri</persName> successorem ac dispensatorem animarum fidelium indignum fatemur,
  non ob dignitatis iniuriam, sed ob personae defectum, qui dispensationes
  cum fratrum deliberatione maxima faciendas, in camera sua, more
  mercatoris cuiuslibet, in libra mercatur, existens ipse bullator et scriptor, ac
  forsitan etiam numerator. De quibus quasdam dispensationes insignes, quas
  preterire silentio non ualemus, per quas Sipham natam quondam... comestabuli
  regni <placeName key="Cipro" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q229">Cipri</placeName>, contra separationis sententiam super hoc per... episcopum
  latam et de non habitando simul prestito iuramento 
  <persName key="Baliano di Ibelin" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q374385">Baliano de Ybolino</persName>, et...
  sororem <persName key="Giovanni di Cesarea">Iohannis de Cesarea</persName> 
  <persName key="Giacomo di Amigdala">Iacobo de...</persName>, qui prius sororem suam desponsauerat,
  proditoribus nostris, sibi gradu tertio contingentibus, inuicem concessit
  uxores, percepta non modica pecuniae quantitate: uerumptamen quod
  quantitati uel numero defuit, odii nostri qualitas compensauit. 
  32. Defectum  itaque et preuaricationem ipsius in illo dolemus, quod contra nos nobiles et
  potentes Romanos sibi satellites et fautores acquirit, effusione pecuniae non
  contentus, ipsis castra et possessiones sanctis patribus fidelium deuotione
  donatas, Romanam Ecclesiam nostro patrocinio commendatam dilapidando,
  largitur. 
  33. Itaque non miretur uniuersalis Ecclesia, nec reges aut principes,
  et populi Christiani, si nos talis sententiam iudicis non ueremur, non
  in contemptum papalis officii, uel Apostolicae dignitatis, cui omnes orthodoxae
  fidei professores et nos specialius subesse fatemur, si personae preuaricationem
  arguimus, quae se solio tanti regiminis monstrauit indignam.
  34. Et ut omnes primates nominis Christiani sanctum intentionis nostrae
  propositum et internae deuotionis zelum in nobis agnoscant, et quod non
  ex odii fomite, sed ex causa iustissima Romanus princeps contra Romanum
  antistitem commouetur, dum metuit, ne grex Dominicus sub tali pastore
  per deuia deducatur, ecce quod sacrosanctae Romanae Ecclesiae cardinales,
  per sanguinem Iesu Christi et sub attestatione diuini iudicii, per litteras
  nostras et nuntios obsecramus, ne generale Concilium prelatorum, et aliorum
  Christi fidelium debeant euocare. 
  35. Nec minus illa probabili ratione turbamur,
  quod iste rector Ecclesie, qui debet esse uirtutum quarumlibet et
  constantiae maximae uas electum, contra promissionem suam litteris suis
  de fratrum consciencia nobis factam, per quas in restaurandis Imperii iuribus
  non abesse, sed potius adesse promisit consilio, auxilio et fauore, preter
  personae nostrae blasphemiam, sic manifeste, sic nos aperte prosequitur,
  cum, licet sollicite reuoluamus, nullam occasionem inuenimus in nobis aut
  causam, propter quam iste inimicus homo debuisset contra nos tam acriter
  commoueri, nisi quod cum ipso contrahere de nepte sua desponsanda 
  <persName key="Enzo di Sardegna" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q704892">Henrico</persName>
  naturali filio nostro, tunc regi Turrium 
  et <placeName key="Gallura" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q962651">Gallurae</placeName>, magnificentia nostra
  incongruum credidit et reputauit indignum. 
  36. Vos ergo, reges et principes
  orbis terrae, non solum nobis, sed Ecclesiae, quae est congregatio fidelium
  omnium, condolete, cuius caput languidum, princeps eius quasi leo rugiens
  in medio, propheta eius uesanus, uir infidelis, sacerdos eius pollutus, sine
  iustitia faciens contra legem. Nobis tamen prae ceteris mundi principibus
  defectus talis summi pontificis est merito deplorandus, qui ueluti uiciniores
  et propinquiores affectione precipua ipsius honores gerimus et onera supportamus.
  Sed nec illud obmittimus, quin serenitatem uestram affectuose
  rogemus, ut contumeliam nostram ad uestram iniuriam reuocetis: ad domum
  uestram cum aqua currite, cum ignis accenditur in uicinis. 
  37. Causam motus pontificalis attendite, et cur haec in fauorem nostrorum rebellium procurantur:
  quae causa, licet ad presens expressa non fuerit, procul dubio tamen
  subest. Similia uobis et uestris imminere pericula timeatis: facilis enim aliorum
  regum et principum humiliatio creditur, si Cesaris Romani potentia,
  quae prima iacula sustinet, conteratur. 
  38. Haec est causa namque pro uero,
  uidelicet de Lombardis, quae cor papae pungebat intrinsecus, licet ipsam
  foras educere propter uestrum et audientium scandalum non auderet, pro
  qua nobis etiam per specialem nuntium suum fide dignum, cuius ad haec
  testimonium inuocamus, ore tenus et expresse promisit, quod si negotium
  Lombardorum in eius manibus poneremus, nedum quid in aliquo magnificentiam
  nostram offenderet, uerum etiam totius orbis decimas, <placeName key="Terrasanta" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q48175">Terrae
  Sanctae</placeName> necessitatibus deputatas, nostris usibus applicaret. 
  39. Nec est mirum: instantibus sibi Lombardorum aculeis pungebatur, quibus, prout aliquorum
  prelatorum confessione recepimus, de assistendo eis contra nos et
  Imperium corporale prestitit iuramentum, cum eos, peregrinantibus nobis
  in partibus <placeName key="Siria" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q858">Syriae</placeName> pro seruitio Iesu Christi, transmisit in Regnum. Sed cum
  turpis fuerit ista promissio, fidem frangere licite poterat, et editum uariare
  decretum. 
  40. In quorum fauorem rem auditu horribilem et discretione
  qualibet ac ratione carentem facere minime formidauit. Cum enim per Pergamensem,
  Brixiensem et Cumanum episcopos, et alios prelatos, nos faceret
  ammoneri, quod uel satisfactionem Lombardorum per ipsum deberemus
  accipere, uel treugas pro <placeName key="Terrasanta" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q48175">Terrae Sanctae</placeName> subsidio per quadriennium, ut supra
  diximus, indictas obseruare Lombardis, cum ab indictarum treugarum tempore
  iam quinquennium excessisset, nobis – quod rem tanti consilii ad deliberationem
  nostrorum fidelium modico temporis spatio seruassemus,
  monitoribus ipsis ad probationes legati predicti <persName key="Gregorio da Montelongo" ref="https://www.wikidata.org/wiki/Q3776550">G. de Monte Longo</persName> uidelicet,
  qui apud Mediolanenses interim morabatur – indutias approbantibus supradictas,
  prout haec omnia prelatorum prefatorum testimonio liquido
  comprobantur, medio tempore, nec uoluntatis nostrae iudicio, nec fidelium
  nostrorum consiliis expectatis, conceptum uirus euomuit contra nos, prout
  aliquorum relatio retulit ad depositionis sententiam procedendo. 
  41. Ha Deus! Ha crudelissime pater et pontifex, qui ut seruum redimeres, filium
  perdidisti! 
  42. Propter quod uestram et omnium potentium manus nobis
  exigimus adiutrices, non quod ad propulsationem talis iniuriae nobis nostra
  non sufficiant munimenta, sed ut totus mundus agnoscat, quod honor omnium
  tangitur, quicumque de corpore secularium offendatur.</p>
                <span type="notes"/>
            </div>
            <div type="escatocollo"/>
        </body>
    </text>
</TEI>